{"id":320,"date":"2018-10-31T23:35:26","date_gmt":"2018-10-31T23:35:26","guid":{"rendered":"http:\/\/tezhib.tasavvuf.name\/?p=320"},"modified":"2018-11-12T08:57:38","modified_gmt":"2018-11-12T08:57:38","slug":"tezhib-terimleri","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/tezhib.tasavvuf.name\/?p=320","title":{"rendered":"TEZH\u0130B TER\u0130MLER\u0130"},"content":{"rendered":"<p align=\"center\"><b><em><span style=\"color: #800000; font-size: 300%;\">\u201c &#8230;<\/span><\/em><\/b><\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"color: #008080;\"><b><em><span style=\"font-size: xx-large;\">T<\/span><span style=\"font-size: large;\">ezhib ,<\/span> ruhun Allah\u2019a do\u011fru ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u201cbillurla\u015ft\u0131r\u0131r\u201d<br \/>\nve Allah Kelam\u0131\u2019n\u0131n kutsal varl\u0131\u011f\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan<br \/>\nruhun yeniden b\u00fct\u00fcnle\u015fmesinde bizzat yard\u0131mc\u0131d\u0131r.<br \/>\n<span style=\"font-size: xx-large;\">T<\/span><span style=\"font-size: large;\">ezhib <\/span>, kutsal metnin okunmas\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan<br \/>\nmanev\u00ee enerjinin g\u00f6rselle\u015fmesini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar;<br \/>\nb\u00f6ylelikle o, sayfan\u0131n kenar\u0131nda bulunurken,<br \/>\nhatt bizzat metni olu\u015fturur.<br \/>\n<span style=\"font-size: xx-large;\">T<\/span><span style=\"font-size: large;\">ezhib<\/span>, Kutsal Kelam\u2019\u0131 \u00e7evreleyen h\u00e2le ve<br \/>\nNur\u2019un Kelam\u2019\u0131 olan Kelimenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan nur gibidir.<br \/>\n<span style=\"font-size: 300%;\">&#8230;\u201d<\/span><\/em><\/b><\/span><\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"color: #008080;\"><b><em>Prof.Dr.Seyyid H\u00fcseyin Nasr<\/em><\/b><\/span><\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"color: #008000;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.tezhib.name\/line1.gif\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"10\" border=\"0\" \/><\/span><\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"color: #008080; font-size: x-large;\"><a href=\"http:\/\/tezhib.tasavvuf.name\/\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.tezhib.name\/cemil_cemal.jpg\" alt=\"\" width=\"120\" height=\"118\" border=\"0\" \/><\/a><\/span><\/p>\n<p align=\"center\"><i><b><span style=\"color: #004040;\"><span style=\"color: #000080; font-size: xx-large;\">Tezhib<\/span><\/span><span style=\"color: #000080; font-size: xx-large;\"> Terimleri<\/span><\/b><\/i><\/p>\n<p align=\"center\"><b><span class=\"itemTitle\"><span style=\"color: #008000; font-size: x-large;\">T<\/span><span style=\"color: #008000; font-size: large;\">ezhib:<\/span> <\/span><span style=\"color: #008000; font-size: small;\">Alt\u0131n ile yap\u0131lm\u0131\u015f s\u00fcsleme ; Arab\u00e7a&#8217;da \u201calt\u0131nlama\u201d anlam\u0131na gelir.<br \/>\nUygulamada\u00a0 tezhib yaln\u0131z alt\u0131nla de\u011fil boya ile de yap\u0131l\u0131r. Daha \u00e7ok el yazmas\u0131 kitaplar\u0131n sayfalar\u0131n\u0131, hat levhalar\u0131n\u0131n kenarlar\u0131n\u0131 s\u00fcslemede kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/b><\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"color: #008000; font-size: 300%;\"><b>***<\/b><\/span><\/p>\n<p align=\"center\"><span class=\"itemTitle\"><b><span style=\"color: #008000; font-size: x-large;\">M<\/span><span style=\"color: #008000; font-size: large;\">\u00fczehhib \/ M\u00fczehhibe:<\/span><\/b><span style=\"color: #008000;\"> <b><span style=\"font-size: large;\">T<\/span><span style=\"font-size: small;\">ezhib yapan erki\u015fi \/ han\u0131m. <\/span><\/b><\/span><\/span><span style=\"color: #008000;\"><b><span style=\"font-size: small;\">Ezilmi\u015f toz alt\u0131nla birlikte sulu guvaj boya ile tezyinat yapan sanatk\u00e2r.<\/span><\/b><\/span><\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"color: #008000; font-size: 300%;\"><b>***<\/b><\/span><\/p>\n<p><b><span class=\"itemTitle\"><span style=\"color: #008000; font-size: x-large;\">B<\/span><span style=\"color: #008000; font-size: large;\">ulut:<\/span><\/span><span style=\"color: #008000; font-size: small;\"> Nak\u0131\u015flar aras\u0131nda yer alan, stilize edilerek bir bulut\u00a0 izlenimi veren ve\u00a0 m\u00fcnhanilerle uzat\u0131lm\u0131\u015f \u00f6zel bir formdur. \u00c7in bulutu da denir.<\/span><\/b><\/p>\n<p><span style=\"color: #008000;\"><span style=\"font-size: x-large;\">C<\/span><span style=\"font-size: large;\">edvel <\/span><span style=\"font-size: large;\">: <\/span>Yaz\u0131y\u0131 \u00e7er\u00e7eveleyen \u00e7izgi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #008000;\"><span style=\"font-size: x-large;\">D<\/span><span style=\"font-size: large;\">urak &#8211; C\u00fcz &#8211; Hizb &#8211; Secde i\u015faretleri :<\/span> Kur\u2019an\u2013\u0131 Kerimlerde\u00a0 durma, b\u00f6l\u00fcm, secde ayeti\u00a0 gibi\u00a0 baz\u0131 \u00f6zellikleri i\u015faret eden ve genellikle sayfa yanlar\u0131nda yer verilen grafik formlard\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><b><span class=\"itemTitle\"><span style=\"color: #008000; font-size: x-large;\">H<\/span><span style=\"color: #008000; font-size: large;\">alk\u00e2r:<\/span> <\/span><\/b><span style=\"color: #008000; font-size: small;\"><b>S<\/b><\/span><span style=\"font-size: small;\"><b><span style=\"color: #008000;\">\u0131rf alt\u0131nla yap\u0131lan nak\u0131\u015flara denilir. Ekseriya tahrir \u00e7evrilmez. \u00c7evrilirse tahrirli\u00a0 <\/span><\/b><\/span><span class=\"itemTitle\"><span style=\"color: #008000; font-size: small;\"><b>h<\/b><\/span><\/span><b><span class=\"itemTitle\"><span style=\"color: #008000; font-size: small;\">alk\u00e2r<\/span> <\/span><\/b><span style=\"font-size: small;\"><b><span style=\"color: #008000;\">denir. Yine alt\u0131ndan hafif g\u00f6lgeler konur. Ve bazan da hafif renklendirilir ki o zaman \u015eik\u00e2f t\u00e2bir olunur.<\/span><\/b><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #008000;\"><span style=\"font-size: x-large;\">H<\/span><span style=\"font-size: large;\">atime<\/span><span style=\"font-size: large;\"> : <\/span>El yazmas\u0131 kitablar\u0131n son sayfas\u0131 ; genellikle eseri kaleme alan hattat\u0131n imzas\u0131 burada bulunurdu ve kitab\u0131n ilk sayfalar\u0131 gibi son sayfas\u0131 da tezhiblenirdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #008000;\"><span class=\"itemTitle\"><b><span style=\"font-size: x-large;\">K<\/span><span style=\"font-size: large;\">alemi\u015fi :<\/span><\/b> <\/span><\/span><b><span style=\"color: #008000; font-size: small;\">Tezhibin i\u00e7 mimaride kullan\u0131m\u0131d\u0131r. Mimaride duvarlarda, kubbelerde, tavanlarda, s\u0131va, ta\u015f, ah\u015fap, bez gibi malzemeler \u00fczerine renkli boyalar ve alt\u0131n varak kullan\u0131larak yap\u0131lan s\u00fcslemelere kalemi\u015fi ; bu s\u00fcslemeleri yapan ki\u015filere &#8216;kalemkr&#8217;, desenleri haz\u0131rlayan ki\u015filere^de &#8216;nakka\u015f&#8217; denir.<\/span><\/b><\/p>\n<p><span class=\"itemTitle\"><b><span style=\"color: #008000; font-size: x-large;\">K<\/span><span style=\"color: #008000; font-size: large;\">lasik Tezhib: <\/span><span style=\"color: #008000; font-size: small;\">L<\/span><\/b><\/span><b><span style=\"color: #008000; font-size: small;\">\u00e2civert zemin \u00fczerinde\u00a0 alt\u0131nla yap\u0131lan tezhibtir.<\/span><\/b><\/p>\n<p><span class=\"itemTitle\"><b><span style=\"color: #008000;\"><span style=\"font-size: x-large;\">K<\/span><span style=\"font-size: large;\">oltuk :<\/span><\/span> <span style=\"color: #008000; font-size: small;\">Hat yaz\u0131l\u0131rken y<\/span><\/b><\/span><span style=\"color: #008000;\"><b><span style=\"font-size: small;\">az\u0131l\u0131 sahifelerin uygun k\u00f6\u015felerinde \u00f6zellikle tezhib yap\u0131lmak \u00fczere bo\u015f b\u0131rak\u0131lan k\u00f6\u015felerdeki kare veya dikd\u00f6rtgen \u015feklindeki alanlard\u0131r.<\/span><\/b><\/span><\/p>\n<p><b><span class=\"itemTitle\"><span style=\"color: #008000; font-size: x-large;\">M<\/span><span style=\"color: #008000; font-size: large;\">\u00fcnhani:<\/span> <span style=\"color: #008000; font-size: small;\">Kelime olarak<\/span> <\/span><span style=\"color: #008000; font-size: small;\">&#8220;e\u011fri \u00e7izilmi\u015f&#8221; anlam\u0131ndad\u0131r. El yazmas\u0131 kitap s\u00fcslemelerde 11. yy ile 15. y\u00fczy\u0131llar aras\u0131nda \u00e7ok s\u0131k kullan\u0131lan bir desen \u00e7e\u015fididir. Birbirine yap\u0131\u015f\u0131k k\u00fcmeler halinde olup kendine \u00f6zg\u00fc bir renklendirme \u00f6zelli\u011fine sahiptir.<\/span><\/b><\/p>\n<p><span class=\"itemTitle\"><b><span style=\"color: #008000; font-size: x-large;\">S<\/span><span style=\"color: #008000; font-size: large;\">az Yolu <\/span><\/b><span style=\"color: #008000; font-size: small;\"><b>: <\/b><\/span><\/span><b><span style=\"color: #008000; font-size: small;\">Uzun dallar \u00fczerine yap\u0131lan ve daha ziyade klasik \u00e7ini formlar\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015f olan\u00a0 \u00e7i\u00e7ekli veya yaprakl\u0131 s\u00fcslemedir.<\/span><\/b><\/p>\n<p><span style=\"color: #008000;\"><span style=\"font-size: x-large;\">S<\/span><span style=\"font-size: large;\">er-Levha:<\/span> Metnin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 sayfadaki ba\u015fl\u0131kt\u0131r. Baz\u0131 yazmalarda bilhassa Kur\u2019an\u2013\u0131 Kerim\u2019lerde Fatiha ,le Bakara suresinin ilk ayetlerinin yer ald\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 iki sayfa\u00a0 ve Sultanlara takdim olunan yazma eserlerde ilk sayfa ile kar\u015f\u0131s\u0131ndaki sayfa tamam\u0131yla tezhibli olabilir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #008000;\"><span style=\"font-size: x-large;\">S<\/span><span style=\"font-size: large;\">\u00fbre Ba\u015fl\u0131klar\u0131:<\/span> S\u00fbrelerin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 sayfalarda surenin ba\u015f k\u0131sm\u0131na yerle\u015ftirilen tezhib formudur; genellikle surenin ad\u0131 ; nerede nazil oldu\u011fu bilgisini i\u00e7erir.<\/span><\/p>\n<p><span class=\"itemTitle\"><b><span style=\"color: #008000; font-size: x-large;\">T<\/span><span style=\"color: #008000; font-size: large;\">ahrir : <\/span><span style=\"color: #008000; font-size: small;\">S<\/span><\/b><\/span><b><span style=\"color: #008000; font-size: small;\">ayfan\u0131n yaz\u0131 kenarlar\u0131n\u0131 \u00e7evirmek \u00fczere d\u00f6rt taraf\u0131na \u00e7ekilen \u00e7izgi.<\/span><\/b><\/p>\n<p><span class=\"itemTitle\"><span style=\"color: #008000; font-size: x-large;\"><b>T<\/b><\/span><\/span><b><span class=\"itemTitle\"><span style=\"color: #008000; font-size: large;\">ezyinat:<\/span><\/span><\/b><span style=\"color: #008000; font-size: small;\"><b>S\u00fcsleme veya s\u00fcslemeler demek anlam\u0131na gelen Arab\u00e7a kelime. Zeyyene fiilinden \u00fcretilmi\u015ftir. \u0130slam sanat\u0131nda cami, mescid, k\u00fclliye veya saray gibi mimari yap\u0131larda ger\u00e7ekle\u015ftirilen s\u00fcslemelere denir.<\/b><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #008000;\"><span style=\"font-size: x-large;\">T<\/span><span style=\"font-size: large;\">\u0131\u011f :<\/span> Sayfada yaz\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki s\u00fcsler, m\u0131zraka benzetilerek bu isim verilmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n<p><span class=\"itemTitle\"><span style=\"color: #008000; font-size: x-large;\"><b>T<\/b><\/span><\/span><b><span style=\"color: #008000; font-size: large;\"><span class=\"itemTitle\">u\u011fra:<\/span><\/span><span style=\"color: #008000; font-size: small;\">Sultan\u0131n ismi ve lakab\u0131 bulunan imza anlam\u0131nda olup hat sanat\u0131n\u0131n bir kolu olarak geli\u015fmi\u015ftir. T\u00fcrk\u00e7e\u2019de kelime olarak sultan\u0131n ismini ihtiva eden \u00f6zel bir i\u015faret, sultan imzas\u0131 gibi anlamlar ifade eder. Asl\u0131 O\u011fuz leh\u00e7esinde tu\u011fra\u011f olup, Han&#8217;\u0131n bas\u0131lm\u0131\u015f imzas\u0131 demektir.Tu\u011fralar Sultana \u00f6zel olarak\u00a0 haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131ndan tezhiblerine de \u00f6zel bir \u00f6nem verilmi\u015ftir.<\/span><\/b><\/p>\n<p><em>Orhan Gazi taraf\u0131ndan kullan\u0131lan ilk tu\u011fra Orhan bin Osman if\u00e2desinden ib\u00e2ret olup, iki \u00f6rne\u011finden ilki 1324 di\u011feri 1348 tarihlidir. \u0130lk Osmanl\u0131\u00a0 Sultan\u0131 Osman Gazi&#8217;ye ait bir tu\u011fraya g\u00fcn\u00fcm\u00fcze dek hi\u00e7bir yerde rastlanmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle 36 Osmanl\u0131 padi\u015fah\u0131 ama 35 Osmanl\u0131 padi\u015fah tu\u011fras\u0131 vard\u0131r.<\/em><\/p>\n<p><span style=\"color: #008000;\"><span style=\"font-size: x-large;\">Z<\/span><span style=\"font-size: large;\">ahriye:<\/span> Kitablar\u0131n ilk bir veya iki sayfas\u0131nda yer alan yuvarlak, k\u00f6\u015feli olabilir ve ortas\u0131nda madalyon halinde eserin ad\u0131 ve m\u00fcellifi (yazar\u0131) ile bazen eserin kimin i\u00e7in, kimin ad\u0131na\u00a0 yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ibareler yer al\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #008000;\"><span style=\"font-size: x-large;\">Z<\/span><span style=\"font-size: large;\">encirek : <\/span>Tezhibli sayfa kenar\u0131ndaki ge\u00e7meler.<\/span><\/p>\n<p><b><span class=\"itemTitle\"><span style=\"color: #008000; font-size: x-large;\">Z<\/span><span style=\"color: #008000; font-size: large;\">er-Ef\u015fan <\/span><span style=\"color: #008000; font-size: x-large;\">: <\/span><\/span><span style=\"color: #008000; font-size: small;\">Varak alt\u0131n toz haline getirildikten sonra jel\u00e2tinli su ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p f\u0131r\u00e7a ile k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerine serpildikten sonra zer-m\u00fchre s\u00fcr\u00fclerek parlat\u0131lmas\u0131 ile\u00a0 te\u015fekk\u00fcl eden\u00a0 bir tarzd\u0131r.<\/span><\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201c &#8230; Tezhib , ruhun Allah\u2019a do\u011fru ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u201cbillurla\u015ft\u0131r\u0131r\u201d ve Allah Kelam\u0131\u2019n\u0131n kutsal varl\u0131\u011f\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan ruhun yeniden b\u00fct\u00fcnle\u015fmesinde bizzat yard\u0131mc\u0131d\u0131r. Tezhib , kutsal metnin okunmas\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan manev\u00ee enerjinin g\u00f6rselle\u015fmesini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar; b\u00f6ylelikle o, sayfan\u0131n kenar\u0131nda bulunurken, hatt bizzat metni olu\u015fturur. Tezhib, Kutsal Kelam\u2019\u0131 \u00e7evreleyen h\u00e2le ve Nur\u2019un Kelam\u2019\u0131 olan Kelimenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan nur &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":430,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,9,13],"tags":[],"class_list":["post-320","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-tezhib-sanati","category-terim"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/tezhib.tasavvuf.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/320","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/tezhib.tasavvuf.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/tezhib.tasavvuf.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/tezhib.tasavvuf.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/tezhib.tasavvuf.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=320"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/tezhib.tasavvuf.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/320\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":537,"href":"http:\/\/tezhib.tasavvuf.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/320\/revisions\/537"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/tezhib.tasavvuf.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/430"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/tezhib.tasavvuf.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=320"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/tezhib.tasavvuf.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=320"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/tezhib.tasavvuf.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=320"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}